Pizza to danie, które uwielbiają miliony Polaków. Jej popularność jest niezaprzeczalna, a możliwość personalizacji sprawia, że każdy może znaleźć coś dla siebie. Jednak za tą kulinarną przyjemnością często kryje się mniej przyjemna prawda o wpływie na nasze zdrowie. W tym artykule przyjrzymy się bliżej, dlaczego pizza, w swojej tradycyjnej formie, jest często uznawana za niezdrową, analizując jej skład i konsekwencje dla organizmu.
Rozkładamy pizzę na czynniki pierwsze: Analiza składników
Zacznijmy od podstawy każdej pizzy ciasta. W większości przypadków przygotowuje się je z białej, rafinowanej mąki pszennej. Taki rodzaj mąki został pozbawiony większości cennych składników odżywczych, takich jak błonnik, witaminy z grupy B czy minerały, podczas procesu przetworzenia. W efekcie otrzymujemy produkt bogaty w proste węglowodany, które błyskawicznie podnoszą poziom glukozy we krwi. To z kolei może prowadzić do nagłych spadków energii i zwiększonego apetytu, a w dłuższej perspektywie sprzyjać rozwojowi insulinooporności i cukrzycy typu 2.
Kolejnym problematycznym elementem jest zawartość tłuszczów nasyconych. Ser, będący nieodłącznym składnikiem pizzy, często jest produktem wysokotłuszczowym, a jego jakość bywa różna. W połączeniu z przetworzonymi mięsnymi dodatkami, takimi jak salami, pepperoni czy boczek, pizza staje się prawdziwą bombą nasyconych kwasów tłuszczowych. Regularne spożywanie nadmiernych ilości tych tłuszczów znacząco podnosi poziom tzw. "złego" cholesterolu (LDL) we krwi, co jest jednym z głównych czynników ryzyka rozwoju miażdżycy i innych chorób sercowo-naczyniowych.
Mówiąc o przetworzonych dodatkach mięsnych, nie można pominąć ich potencjalnie groźnych właściwości. Mięsa takie jak salami, pepperoni, boczek czy różnego rodzaju kiełbaski są klasyfikowane przez Międzynarodową Agencję Badań nad Rakiem (IARC) jako produkty o udowodnionym działaniu rakotwórczym dla człowieka (grupa 1). Szczególnie zwiększają one ryzyko zachorowania na raka jelita grubego. Warto zastanowić się, czy chwilowa przyjemność smaku jest warta potencjalnego długoterminowego ryzyka dla zdrowia.
Często bagatelizujemy znaczenie sosów, a one również mogą kryć w sobie niechciane składniki. Gotowe sosy pomidorowe, które stanowią bazę wielu pizz, nierzadko zawierają dodatek cukru i konserwantów. Podobnie sosy serwowane do gotowej pizzy, takie jak popularny sos czosnkowy, bazują zazwyczaj na majonezie, który jest źródłem dużej ilości tłuszczu i kalorii. W ten sposób nawet pozornie niewinne dodatki znacząco podnoszą kaloryczność i negatywny wpływ pizzy na nasz organizm.
Kaloryczna bomba zegarowa: Jak pizza wpływa na twoją wagę?
Pizza to danie, które potrafi dostarczyć ogromną ilość kalorii. Już jeden kawałek, ważący około 120-150 gramów i zawierający np. salami, może mieć od 270 do nawet 420 kcal. Jeśli dodamy do tego dużą ilość sera i tłustych dodatków, kaloryczność może być jeszcze wyższa. Cała duża pizza, na przykład w wersji pepperoni o średnicy 50 cm, może bez problemu dostarczyć blisko 4000 kcal. To wartość przekraczająca dzienne zapotrzebowanie energetyczne dla większości dorosłych osób, co jasno pokazuje, jak łatwo można przekroczyć swoje dzienne normy spożycia kalorii, jedząc tylko jeden posiłek.
Mechanizm tycia związanego ze spożywaniem pizzy jest prosty i wynika bezpośrednio z nadwyżki energetycznej. Kiedy dostarczamy organizmowi więcej kalorii, niż jest w stanie wykorzystać na bieżące potrzeby, nadwyżka ta jest magazynowana w postaci tkanki tłuszczowej. Wysoka zawartość prostych węglowodanów z ciasta i tłuszczów nasyconych z sera oraz dodatków sprawia, że pizza jest bardzo sycąca, ale jednocześnie dostarcza pustych kalorii, które nie zapewniają długotrwałego uczucia sytości, a wręcz mogą prowokować do dalszego podjadania.
Niewidzialny wróg w twoim jedzeniu: Sól i jej wpływ na ciśnienie krwi
Sód, będący głównym składnikiem soli kuchennej, jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu, ale jego nadmiar jest niezwykle szkodliwy. Pizza jest jednym z głównych winowajców nadmiernego spożycia sodu w naszej diecie. Sód znajdziemy praktycznie w każdym elemencie pizzy: w samym cieście, które często jest wyrabiane z dodatkiem soli, w serze, który jest produktem słonym, w sosie pomidorowym, a przede wszystkim w przetworzonych wędlinach, takich jak salami, boczek czy szynka, które są wręcz naszpikowane solą jako konserwantem. Badania pokazują, że jedna porcja pizzy z dodatkami mięsnymi może dostarczyć od 120% do nawet 174% zalecanego dziennego spożycia soli, co stanowi ogromną dawkę tego pierwiastka w jednym posiłku.
Długofalowe skutki diety bogatej w sól są bardzo poważne. Nadmiar sodu prowadzi do zatrzymywania wody w organizmie, co z kolei zwiększa objętość krwi krążącej i podnosi ciśnienie tętnicze. Przewlekłe nadciśnienie tętnicze jest jednym z głównych czynników ryzyka chorób serca, udaru mózgu, a także może prowadzić do uszkodzenia nerek i innych narządów. Regularne spożywanie pizzy, ze względu na jej wysoką zawartość sodu, znacząco przyczynia się do rozwoju tych schorzeń.
Gdy przyjemność przeradza się w ryzyko: Pizza a choroby cywilizacyjne
Nie da się ukryć, że częste spożywanie wysokokalorycznej i przetworzonej żywności, jaką jest typowa pizza, ma bezpośredni związek z rozwojem chorób cywilizacyjnych. Nadwaga i otyłość, które są naturalną konsekwencją regularnego dostarczania organizmowi nadwyżki kalorii, stanowią kluczowy czynnik ryzyka dla wielu groźnych schorzeń. Jednym z nich jest cukrzyca typu 2, choroba metaboliczna, która rozwija się często na tle insulinooporności, wywołanej m.in. przez dietę bogatą w proste węglowodany i nadmierne spożycie kalorii.
Badania naukowe wielokrotnie potwierdzały związek diety typu "fast food", do której zalicza się również tradycyjną pizzę, z pogorszeniem stanu układu krążenia. Dieta bogata w tłuszcze nasycone, sód i przetworzone składniki sprzyja rozwojowi miażdżycy procesu odkładania się blaszek miażdżycowych w tętnicach, co znacząco zwiększa ryzyko zawału serca i udaru mózgu. Regularne jedzenie pizzy, zwłaszcza w dużych ilościach i w towarzystwie niezdrowych napojów, może być więc prostą drogą do poważnych problemów kardiologicznych.
Przeczytaj również: Ceny Kebabów w Polsce 2024: Ile Zapłacisz i Od Czego Zależą?
Czy pizza może być zdrowa? Praktyczny przewodnik po mądrzejszych wyborach
Przygotowanie zdrowszej wersji pizzy w domu jest prostsze, niż mogłoby się wydawać. Oto jak to zrobić krok po kroku:
- Wybierz pełnoziarniste ciasto: Zamiast białej mąki, użyj mąki pełnoziarnistej lub razowej. Dostarczy ona więcej błonnika, witamin i minerałów, a także zapewni wolniejsze uwalnianie cukru do krwi.
- Postaw na warzywa: Nie żałuj świeżych warzyw! Papryka, cebula, pieczarki, cukinia, szpinak, brokuły im więcej różnorodnych warzyw, tym lepiej. Są one źródłem witamin, minerałów i błonnika.
- Wybierz chude białko: Zamiast tłustych wędlin, postaw na grillowanego kurczaka, indyka, chudą wołowinę, rybę lub roślinne źródła białka, takie jak fasola czy soczewica.
- Ogranicz ser lub wybierz zdrowszy: Użyj mniejszej ilości sera, a jeśli to możliwe, wybierz jego chudsze wersje, np. mozzarella light, ricotta lub ser kozi.
- Użyj domowego sosu pomidorowego: Przygotuj sos z passaty pomidorowej z dodatkiem ziół, czosnku i odrobiny oliwy, unikając gotowych produktów z cukrem i konserwantami.
Jeśli jednak decydujesz się na zamówienie pizzy w lokalu, oto 5 zasad, które pomogą Ci dokonać zdrowszego wyboru:
- Wybieraj cienkie ciasto: Cienkie ciasto zawiera mniej węglowodanów i kalorii niż grube, puszyste ciasto.
- Proś o więcej warzyw: Zamów pizzę z dużą ilością świeżych lub pieczonych warzyw. To świetny sposób na zwiększenie spożycia błonnika i witamin.
- Ogranicz ser: Poproś o mniejszą ilość sera lub wybierz pizzę z serem o niższej zawartości tłuszczu.
- Unikaj przetworzonych mięs: Zamiast salami, pepperoni czy boczku, wybierz pizzę z kurczakiem, indykiem, owocami morza lub po prostu z samymi warzywami.
- Zwracaj uwagę na sosy: Unikaj pizzy z bogatymi, kremowymi sosami. Lepszym wyborem będzie sos pomidorowy lub pizza bez dodatkowego sosu.
